Sınav Tarihinden Geriye Doğru Çalışma Planı Nasıl Yapılır?

Tarihten başlayın ve gerçekte ne kadar zamanınız olduğunu sayın

Sınav tarihini yazın ve bugünden o güne kaç hafta olduğunu sayın. Sonra dürüstçe çıkarma yapın. Başka teslim tarihlerine, yolculuklara, iş vardiyalarına ya da diğer sınavlara gidecek günleri düşün. Altı haftanız var ama ikisi ödevlerle doluysa, elinizde aslında dört buçuk haftaya yakın gerçek çalışma süresi vardır.

Ardından yalnızca bu ders ya da sınav için haftada kaç odaklı oturum yapabileceğinizi tahmin edin. Üç finali ve birkaç ödevi olan bir üniversite öğrencisi ders başına haftada on adet 50 dakikalık oturum yapabilir; tam zamanlı çalışırken KPSS'ye hazırlanan biri ise haftada altı sekiz oturumla sınırlı kalabilir. Çarpın; elinizde bir bütçe olur. Plandaki her şey bu bütçeye sığmak zorundadır.

Göz önünde duran bir geri sayım, sanıldığından daha çok işe yarar. Her oturduğunuzda ekranda "31 gün kaldı" yazısını görmek, bütçeyi takvimdeki bir tarihin yapamayacağı kadar somut hale getirir. Opcus'taki geri sayım bileşenini tam da bu yüzden sınav tarihinize ayarlayabilirsiniz.

Çalışmaya başlamadan önce konuları haritalayın

İlk oturumunuzu birinci üniteyi okumaya değil, bütün sınavın haritasını çıkarmaya ayırın. Resmi müfredatı, ders izlencesini ya da ÖSYM'nin yayımladığı konu kapsamını kullanarak sınavda çıkabilecek her konuyu listeleyin. Sonra her konuyu iki basit ölçüye göre puanlayın: Sınavda ne kadar ağırlığı olduğu ve şu an kendinizi ne kadar hazır hissettiğiniz.

Bu harita zamanınızın nereye gitmesi gerektiğini gösterir. Ağırlığı yüksek ama kendinizi zayıf hissettiğiniz bir konu, zaten bildiğiniz küçük bir konudan çok daha fazla oturumu hak eder. Harita olmadan öğrenciler zamanlarının çoğunu sevdikleri konulara harcama eğilimindedir; bunlar da genellikle zaten anladıkları konulardır.

• Resmi müfredattaki ya da konu kapsamındaki her başlığı listeleyin.
• Çıkmış sorulara ya da sınav kılavuzuna bakarak her konunun yaklaşık ağırlığını not edin.
• Kendinize olan güveninizi 1 ile 3 arasında puanlayın.
• Kaynakları toplayın: ders notları, kitap bölümleri, çıkmış sorular ve cevap anahtarları.
• Her konuya, yüksek ağırlık ve düşük güven yönünde ağırlıklandırarak kabaca bir oturum sayısı verin.

Tekrarı zamana yayın: aralıklı tekrar

Öğrenme araştırmalarının en tutarlı bulgularından biri, çalışmayı birkaç oturuma yaymanın aynı süreyi tek seferde yığmaktan daha kalıcı bir hafıza oluşturduğudur. John Dunlosky ve arkadaşlarının yaygın on çalışma tekniğini değerlendirdiği 2013 tarihli kapsamlı incelemesi, bu dağıtılmış pratiği yüksek fayda notu alan yalnızca iki teknikten biri olarak değerlendirdi.

Pratikte bu, bir konuyu bitirip son haftaya kadar kenara bırakmamanız gerektiği anlamına gelir. Birkaç gün sonra kısa bir süreliğine ona dönün, ardından bir hafta kadar sonra yeniden. Cepeda ve arkadaşlarının araştırması, tekrarlar arasındaki ideal aralığın sınav uzaklaştıkça uzama eğiliminde olduğunu gösteriyor; yani planın başında aralıklar daha uzun olabilir, sınav yaklaştıkça doğal olarak kısalır.

Aralıklı tekrar, son dakika yüklenmesinden daha az verimli hissettirir; çünkü oturumlar arasında biraz unutursunuz ve hatırlamak için çaba harcamanız gerekir. Hafızayı güçlendiren de tam olarak bu çabadır. Tekrar biraz zor geliyorsa, büyük olasılıkla işe yarıyordur.

Tekrar okumak yerine kendinizi test edin

Dunlosky incelemesindeki yüksek faydalı diğer teknik, kendini test etmekti: Soru cevaplamak, problem çözmek ya da konuya bakmadan hatırlamaya çalışmak. Henry Roediger ve Jeffrey Karpicke'nin 2006 tarihli bilinen çalışmasında, bir metni hatırlama pratiği yapan öğrenciler, aynı süreyi metni yeniden okuyarak geçirenlere göre bir hafta sonra daha fazlasını hatırladı; oysa hemen yapılan testte yeniden okuyanlar biraz daha iyiydi.

Bu son ayrıntı, tekrar okumanın neden bu kadar popüler olduğunu açıklıyor. Akıcı ve tanıdık hissettirir; biz de bunu öğrenmekle karıştırırız. Hatırlamaya çalışmak daha zor ve dağınık hissettirir, ama sınav salonunda notsuz ne yapabileceğinizi çok daha iyi gösterir. Türkiye'deki soru bankası kültürü bu açıdan doğru bir sezgiye dayanıyor; yeter ki çözdüğünüz soruların yanlışlarını gerçekten inceleyin.

Her oturuma hatırlama pratiği eklemenin basit yolları: Kitabı kapatıp bir konu hakkında hatırladığınız her şeyi yazın, sonra neyi atladığınızı kontrol edin. Bilgi gösteren değil soru soran kartlar kullanın. Kendinizi hazır hissetmeden çıkmış sorulara girişin. Bir kavramı birine anlatıyormuş gibi sesli açıklayın ve nerede takıldığınıza dikkat edin.

Soru tiplerini karıştırın

Ders kitapları pratiği genellikle bloklar halinde sunar: Bir yöntemle ilgili yirmi soru, ardından bir sonrakiyle ilgili yirmi soru. Bu her yöntemde akıcılık kazandırır, ama sınav size hangi sorunun hangi yöntemi gerektirdiğini söylemez. Karışık çalışma, tek bir oturumda farklı soru tiplerini harmanlamaktır; böylece yöntemi uygulamanın yanı sıra doğru yöntemi seçmeyi de çalışırsınız.

Doug Rohrer ve Kelli Taylor'ın 2007 tarihli çalışmasında, karışık matematik soruları çözen öğrenciler pratik sırasında daha kötü, ama daha sonraki testte bloklar halinde çalışanlardan belirgin biçimde daha iyi sonuç aldı. Aralıklı tekrar gibi bu da o an daha zor hissettirir. Her konunun temelini kavradıktan sonra, altı haftalık bir planda genellikle üçüncü haftadan itibaren kullanın. Matematik, fizik, muhasebe ya da programlama gibi soru tiplerinin net biçimde ayrıştığı derslerde özellikle işe yarar.

Gerçek koşullarda deneme sınavına girin

Deneme sınavı, elinizdeki en gerçekçi provadır ve başka hiçbir şeyin göstermeyeceği sorunları ortaya çıkarır: Uzun sorularda süreyi yetiştirememek, üçüncü saatte dikkatin dağılması, yönergeleri yanlış okumak. Mümkünse gerçek çıkmış soruları kullanın, zamanlayıcıyı asıl sınav süresine ayarlayın ve notlarınızdan ve telefonunuzdan uzak, sessiz bir yerde oturun.

Asıl değer sonrasında ortaya çıkar. Denemeyi dürüstçe değerlendirin, ardından bir hata defteri tutun: Her yanlışın listesi, neden yapıldığı ve bu konuda ne yapacağınız. Nedenleri kategorilere ayırın: Konuyu bilmiyordum, biliyordum ama yanlış uyguladım, süre yetmedi ya da dikkatsizlik. Her kategorinin çözümü farklıdır; defter de kalan oturumlarınızın nereye gitmesi gerektiğini söyler. YKS'ye hazırlananlar için de geçerli bir uyarı: Sürekli deneme çözüp analiz yapmamak, bu emeğin büyük kısmını boşa harcamak demektir.

Örnek altı haftalık plan

Aşağıda sekiz ana konusu olan bir final sınavı ve haftada yaklaşık on adet 50 dakikalık oturum için örnek bir plan var. Sayıları kendi bütçenize ve konu haritanıza göre ayarlayın; tam rakamlardan çok planın şekli önemlidir.

Yeni konuların üçüncü haftada bittiğine dikkat edin. Planın ikinci yarısı büyük ölçüde hatırlama, karışık çalışma ve denemelerden oluşur; sınav performansındaki kazançlar da genellikle buradan gelir. Altı haftadan az zamanınız varsa denemeleri kesmek yerine ilk aşamayı sıkıştırın.

• 1. hafta: Konu haritasını çıkarın ve çıkmış soruları toplayın. Ağırlığı yüksek en zayıf üç konunun ilk geçişini yapın ve her oturumu hatırlama sorularıyla bitirin.
• 2. hafta: Dördüncü ile altıncı konuların ilk geçişi. İlk haftanın konularına kısa hatırlama tekrarları.
• 3. hafta: Son iki konunun ilk geçişi. O ana kadarki her şeyin karışık tekrarı. Çıkmış sorulardan süreli bir bölüm.
• 4. hafta: Süreli ilk tam deneme. Hata defterini başlatın ve haftanın geri kalanını en büyük açıkları kapatmaya ayırın.
• 5. hafta: Tüm konulardan karışık soru setleri. Hafta sonunda ikinci tam deneme ve hata defterinin güncellenmesi.
• 6. hafta: Haftanın başında son deneme. Ardından yalnızca zayıf alanlarda kısa hatırlama oturumları, hata defteri ve özet sayfalarının gözden geçirilmesi. Yeni konu yok.

Son hafta ve sınavdan önceki akşam

Son hafta keşif için değil, pekiştirme içindir. Yeni bir kaynak açma ya da her ayrıntı konunun peşine düşme isteğine direnin. Hata defterinize, ağırlığı yüksek zayıf konularınıza ve temel formüllerin, tanımların, yapıların hızlıca hatırlanmasına odaklanın. Burada yeni şey öğrenmekten çok tekrar yaptığınız için, Opcus'taki 25 dakikalık Klasik ayar gibi kısa oturumlar uzun olanlardan çoğu zaman daha iyi işler.

Lojistiği de planlayın: Sınav nerede, oraya gitmek ne kadar sürüyor, yanınızda neler bulunabilir, öncesinde ne yiyeceksiniz. Önemsiz gibi görünse de bu küçük belirsizlikleri ortadan kaldırmak sınav günü stresi azaltır. Sınavdan önceki akşam en fazla bir saat hafif bir tekrar yapın, sonra bırakın.

Uyku planın bir parçasıdır

Uykuyu, yeni öğrenilen bilgilerin daha kalıcı hale geldiği hafıza pekiştirme süreciyle ilişkilendiren kayda değer bir araştırma birikimi var. Uykusuzluk ayrıca dikkati ve çalışma belleğini bozar; bunlar da sınavın tam olarak talep ettiği becerilerdir. Son günlerde fazladan çalışma saati için uykudan feda etmek genellikle kötü bir pazarlıktır: Birkaç saatlik yorgun, düşük kaliteli tekrar kazanır, sınav günü keskinliğinizi kaybedersiniz.

Düzenli bir yatma saatini, özellikle son iki haftada, pazarlık konusu olmayan bir plan unsuru olarak görün. Sınavınız sabahsa ve normalde geç uyuyorsanız, son hafta boyunca düzeninizi kademeli olarak öne çekin ki beyniniz sınav saatinde uyanık olsun. Sınavdan önceki geceyi uykusuz geçirmek neredeyse hiçbir zaman buna değmez.